درباره فيلم «هرت لاكر» باز هم سلاح نرم هاليوود - مهدي نادري
با گذشت بيش از 6 سال از تهاجم آمريكا به عراق، اين واقعه تبديل به يكي از موضوعات قابل توجه در هاليوود شده است.
به طوري كه در دو، سه سال اخير، فيلم هاي زيادي در اين باره توليد شد كه از جمله مهم ترين آن ها،
«در دره اله»، «وايرايش شده» و... بوده اند.
«هرت لاكر» (Hurt Loeker) آخرين فيلم هاليوود درباره جنگ عراق است. عنوان اين فيلم را به «گنجه رنج» ترجمه كرده اند و كارگردان آن، كاترين بيگلو است. داستان فيلم درباره خنثي سازي بمب در عراق است؛ سه سرباز از جان گذشته و متخصص خنثي سازي بمب هاي معروف به خياباني، مأموريت ويژه دارند تا در سطح عراق، مردم را از وجود بمب هاي پنهان در دل زمين نجات دهند.
فيلم هرت لاكر، برخلاف اكثر فيلم هايي كه در سال هاي اخير در هاليوود و درباره جنگ عراق ساخته شده اند، با رويكردي تجاري و عوام پسندانه ساخته شده است. شايد دليل اين مسئله آن باشد كه فيلم هاي قبلي با اين موضوع به خاطر ژست روشنفكرانه اي كه داشتند، چندان با استقبال مخاطبان روبرو نشدند و در گيشه شكست خوردند. هرت لاكر اما با دستمايه قرار دادن سرگرم سازي، سعي كرده همسو با اهداف نظامي آمريكا، به قهرمان سازي سربازان آمريكايي بپردازد.
هاليوود به عنوان دستگاه روياساز آمريكا كه فراهم كننده زمينه بسياري از سياست ها و برنامه هاي كاخ سفيد است، در آخرين محصول خود درباره جنگ عراق، يعني فيلم هرت لاكر، ارتش آمريكا را در عراق منجي و خنثي كننده عمليات هاي تروريستي معرفي مي كند.
نكته قابل توجه اين است كه توليدكنندگان فيلم در مصاحبه هاي خود، تلاش دارند تا اين گونه القا كنند كه اين فيلم سياسي نيست و تنها يك داستان حادثه اي جنگي را روايت مي كند. مثلا مارك باول نويسنده فيلمنامه اين اثر گفته است كه در اين فيلم كوشيده اند تا سياست بازي هاي مختلف را از داستان اصلي فيلم به دور نگه دارند، چرا كه به نظر او درعمق خندق و سياهي جنگ، سياست خاصي وجود ندارد!
اين گونه صحبت ها كه از سوي عوامل اين فيلم عنوان شده است، دقيقاً همان مسائلي است كه سال هاست از سوي منتقدان حاكم بر جهان تئوريزه و از طريق هاليوود در قالب فيلم دراماتيزه مي شود. تا آنجا كه جيمز كامرون، شوهر سابق بيگلو (كارگردان اين فيلم) در مراسم افتتاحيه اكران هرت لاكر گفت: «فيلم فوق العاده اي است كه موعظه نمي كند و سياسي نيست!»
آيا واقعاً اين قبيل آثار سياسي نيستند؟ فقط كافي است كه به اين پرسش پاسخ دهيم كه چرا فيلم وارد بحث مفقودين جنگ و كشتار مردم بي گناه عراق نمي شود؟ يا اين كه چرا در فيلم مردم عراق شبح هايي خطرناك به تصوير كشيده شده اند كه در كمين نشسته اند تا هر لحظه فرزندان پاك و شجاع آمريكا را به طرزي غيرانساني بكشند!
در اين نوع فيلم ها، واقعيت جنگ عراق به گونه اي جلوه داده مي شود كه گويي اين عراق است كه به آمريكا حمله كرده است، نه آمريكا به عراق. كشتار حدود
5/1 ميليون نفر از مردم بي گناه عراق ناديده گرفته مي شود و به جاي آن حماسه سربازان آمريكايي براي خنثي سازي تحركات تروريست ها بزرگنمايي مي شود. به اين ترتيب، «هرت لاكر» با همراه كردن مخاطب با سه سرباز و جوخه خنثي سازي بمب، به خلق زيبايي شناسانه ايثار و از خودگذشتگي ارتش آمريكا مي پردازد. فيلم هاي ژانر حماسي و پرمخاطب، به مراتب خطرناك تر از فيلم هاي با مخاطب خاص هستند. چون به دليل انبوه تماشاگر در ذهنيت سازي مؤثرتر هستند. اين موضوع، همان مسئله اي است كه هاليوود به آن توجه كرده است و سعي دارد تا از طريق آن، براي زمينه سازي سياست هاي ضدبشري خود كه در نهايت به نابودي نسل انسان در كره زمين ختم خواهد شد بهره ببرد. به عبارتي، هاليوود، سلاح نرم جنگ عليه انسانيت است.
نكته قابل توجه اين است كه كاترين بيگلو، كارگردان اين فيلم كه رگه اي ايراني هم دارد، فارغ التحصيل دانشكده اي است كه تمام دانش آموختگان آن، به ساخت آثاري روشنفكرانه و هنرمندانه مشغول هستند. اما اين كارگردان با چنين خاستگاه و همچنين زن بودن، يكي از خشونت آميزترين فيلم هاي سينماي جهان را ساخته است كه اين هم در نوع خودش عجيب است. البته اين مسئله، بيش از پيش گوياي سقوط انسانيت و اخلاق در جامعه آمريكاست كه حتي زناني هنرمند هم تبديل به سربازاني براي توجيه نسل كشي مردم يك كشور مي شوند.